تغذیه /بهداشت /سلامت

با خود فکر می کردم که آیا بهتر نیست تجربیات خودم را در خصوص مواد غذائی بنویسم و در اختیار عزیزان قرار بدهم .این بود که قلم را از عرفان به غذا بر گرداندم .باشد که نقطه اثری در زندگی همنوعانم باشد

چای و فواید آن
نویسنده : ایوب تفرشی نژاد - ساعت ٥:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱۱/۱٧

چای، پس از آب، دومین نوشیدنی پرطرفدار و پرمصرف در کشور ما و برخی دیگر از کشورهای دنیاست. اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که زیاد چای مینوشند، لازم نیست نگران مضرات این عادت‌تان باشید چون بررسیها نشان داده است نوشیدن چای به‌ویژه چای سبز فواید زیادی برای سلامت دارد...

 

چای که از برگ‌های گیاه کاملیا سیننسیس تهیه می‌شود و در سه نوع اصلی سیاه، سبز و اولانگ در بازار وجود دارد، نوشیدنی است که بیشترین مصرف را بعد از آب در تمام دنیا دارد و دارای فواید زیادی است. خواص جالب توجه چای از محتوای آنتی اکسیدان دارش ناشی می شود. آنتی اکسیدان ها مولکول هایی هستند که کمک می کنند تا اثر رادیکال های آزاد خنثی شود.

چای حاوی آنتی اکسیدان هایی قوی، فلاوُنوئید هاست. اما یک آنتی اکسیدان چیست و چه ویژگی خاصی دارد؟

آنتی اکسیدان ها به بدن در مبارزه مقابل آثار رادیکال های آزاد کمک می کنند، رادیکال های آزادی که مسئول بخش عمده ای از پیر شدن سلولی هستند. که این جریان رادیکال های آزاد را فشار اکسیداتیو می نامیم.

تمام سلول های ما نیازمند اکسیژن برای شرکت در واکنش های اکسیداسیون هستند، واکنش هایی که در نتیجۀ آنها رادیکال های آزاد تولید می شوند. این مولکول ها به طور طبیعی بدون خطر و زیان هستند، حتی در بدن کاربردهایی دارند، مثلاً در جریان تنفس یا در سیستم دفاعی در مقابل عفونت ها سهیم اند. تولید رادیکال های آزاد بستگی به برخی عوامل خارجی دارد. به طور مثال، دخانیات، آلودگی هوا یا قرارگرفتن در معرض نورآفتاب تولید آنها را افزایش می دهد.

در زمان معمول، بدن تغییرات را به کمک یک سیستم مفید اداره می کند؛ این سیستم مفید همان آنتی اکسیدان ها هستند که اثر رادیکال های آزاد را خنثی می کنند. اما اگر رادیکال های آزاد به میزان بسیار زیاد تولید شوند، ممکن است تهاجمی شوند و تبدیل به عاملی برای پیرشدن سلولی گردند.

بنابراین، از یک سو باید تولید رادیکال های آزاد را، خصوصاً آنهایی را که عامل خارجی دارند، محدود کرد؛ و از سوی دیگر از آنتی اکسیدان های ضروری که در اختیار بدن است، مراقبت کرد.

بسیاری از انواع مولکول ها کاربرد آنتی اکسیدانی دارند: ترکیب های آنزیمی، سیستم آندوژن، ویتامین ها، مواد معدنی و پلی فنول ها. سه مورد آخر آنتی اکسیدان ها _ یعنی ویتامین ها، مواد معدنی و پلی فنول ها_ می توانند از طریق مواد غذایی به بدن وارد شوند. در صورت لزوم، دریافت مکمل های ویتامینی و معدنی مفید است. پلی فنول ها، که در سبزیجات وجود دارند، انواع مختلفی دارند که کاتکین ها و  فلاوُنوئیدها که به مقدار زیاد در چای یافت می شوند نمونه ای از آنها هستند. به همین علت است که چای آثار پیشگیرانه ای در مقابل بیماری های قلبی -عروقی و برخی انواع سرطانها نیز دارد. مصرف چای فواید بیشتری نیز دارد که در ذیل به این موارد زیر اشاره شده است:

1-بیماری های قلبی- عروقی:

ارتباط معکوسی میان دریافت فلاونوئیدها و بیماری های قلبی- عروقی وجود دارد . مطالعات نشان داده است که در افرادی که به مدت بیش از یک سال بیش از یک فنجان چای در روز مصرف می کنند در مقایسه با کسانی که چای نمی نوشند خطر ابتلا به حمله قلبی کمتر است.

2-فشار خون:

فشار خون بالا می تواند فرایند تصلب شرائین را تسریع نماید. خطر پرفشاری خون در کسانی که روزانه ۵۹۹-۱۲۰ میلی لیتر چای می نوشند در مقایسه با افرادی که به هیچ عنوان چای نمی نوشند کم تر است.

3-کاهش چربی های خون:

آنتی اکسیدان های چای می تواند با کاهش تغییرات اکسیداسیون LDL یا کلسترول با چگالی پایین، روند تصلب شرائین را کند نماید. در واقع بیشتر از آن که اثرات سودمند چای بر عملکرد قلبی عروقی به اثرات آن بر کاهش اکسیداسیون LDL بازگردد به تاثیر چای بر عملکرد دیواره عروق مربوط می شود.

4-پیشگیری از سرطان ها:

اثرات ضدسرطان چای، هم به نوع چای و هم به نوع سرطان بستگی دارد که این اثر مثبت در میان مردم آسیا که بیشتر از چای سبز استفاده می کنند در مقایسه با چای سیاه مورد استفاده اروپائیان بیشتر است که به محتوای بالاتر نوعی آنتی اکسیدان (کاتکین ها) در چای سبز در مقایسه با چای سیاه بازمی گردد. مصرف چای سبز احتمال ابتلا به سرطان های معده، پروستات، سینه، کولورکتال و کیسه صفرا را کاهش دهد.

5-سلامت دهان و دندان:

نوشیدن چای به دلیل وجود فلوراید طبیعی موجود در آن با کاهش پوسیدگی دندان همراه است. به علاوه عصاره چای سبز، باکتری های دهانی مانند اشرشیاکلی، استرپتوکوکوس و را کاهش می دهد. پلی فنول های چای اوولانگ از حمله باکتری ها به سطح دندان ها با کاهش آب لوتی استرپتوکوک ها و کاهش تولید اسید از پوسیدگی دندان ها جلوگیری می کند. جوشانده های چای که از انواعی از چای سبز و چای سیاه تهیه می شود، فعالیت آمیلاز بزاق را در انسان ۷۰ درصد کاهش داده و به طور موثر از ایجاد فساد و پوسیدگی دندان ها توسط غذاهای حاوی نشاسته ممانعت می کند. برخی مطالعات پیشنهاد می کنند که چای به خاطر منبع فلوراید موجود در خود می تواند پیشرفت فرایند پوکی استخوان را مانع شود و باعث افزایش تراکم استخوان و مانع از شکستن آنها شود.

 

احتیاط در مصرف چای

 

جذب آهن:

مصرف همزمان چای سیاه با منابع آهن غیرهم (آهن موجود در مواد غذایی غیر حیوانی) ۹۴-۷۹ درصد دسترسی زیستی آهن را مهار می کند. برای پیشگیری از اثرات منفی نباید چای را بلافاصله بعد از وعده های غذایی استفاده کرد، همچنین مصرف لیمو به همراه چای (به دلیل محتوای ویتامین C آن) می تواند مفید باشد.

اثرات مفید مصرف چای بر سلامت توسط برخی مطالعات اپیدمیولوژیک که با داده های آزمایشگاهی نیز حمایت می شده اند پیشنهاد شده است اما همه مطالعات انجام شده  اثرات مشاهده شده  را به طور ثابت نشان نداده اند. مشکلات تحقیقات و مطالعات انسانی به دلیل تداخل فاکتورهای متعدد مربوط به شیوه زندگی -مانند سیگار کشیدن و مصرف قهوه و چربی-  سبب می شود که نتوان نتیجه ها را در همه مطالعات یکسان و اثبات کرد. مطالعات حیوانی که اثرات پیشگیرانه از این بیماریها با مصرف چای را اثبات کرده اند معمولاً دوز بالاتر از حد معمولی که توسط انسان روزانه نوشیده می شود را آزموده اند. اگر برای استفاده از اثرات پیشگیرانه حد بالاتر از معمول روزانه را استفاده می کنید باید احتیاط شود. اگرچه داده های قابل اتکای آزمایشگاهی وجود ندارد ولی خوردن مقادیر زیاد چای ممکن است به دلیل حجم بالای پلی فنل ها و کافئین آن اثرات مضری نیز داشته باشد.

 

چای سبز


چای سبز از همان گیاه چای سیاه به دست می آید ولی از نظر محتوای پلی فنول بسیار غنی تر است، چرا که دستخوش تخمیر نمی شود.

 

چای سبز بهتر است یا چای سیاه؟

هر وقت موضوع فواید چای برای سلامت مطرح میشود بیشتر درباره فواید چای سبز صحبت می‌شود اما سوال اینجاست که آیا انواع دیگر چای‌ این ویژگی‌های سلامتی را ندارند؟ چای سبز، اولانگ و سیاه همه از برگ‌های گیاه کاملیا سیننسیس تهیه می‌شوند و آنچه چای سبز را متمایز می‌کند فرآیند تهیه آن است. فرآیند تهیه چای سبز کوتاه‌تر است و به اندازه سایر انواع چای تخمیر نمی‌شود و به همین دلیل آنتی‌اکسیدان‌هایش حفظ می‌شوند. برگ‌های چای سبز بخار داده می‌شوند و این از اکسیداسیون ترکیبات آنتی اکسیدان EGCG پیشگیری می‌کند.  انواع دیگر چای از تخمیر برگ‌های چای تهیه می‌شوند که در نتیجه EGCG به ترکیبات دیگری تبدیل می‌شوند که به اندازه آن در پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها موثر نیستند.

 


comment نظرات ()